Đền Tiên La
Đền Tiên La tọa lạc uy nghi trên gò Kim Quy, mặt hướng ra dòng sông Tiên Hưng êm đềm thuộc địa phận thôn Tiên La, xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà. Đây là trung tâm tín ngưỡng đặc biệt linh thiêng tôn thờ Bát Nạn Tướng Quân (tên thật là Vũ Thị Thục hay Thục Nương) – nữ tướng kiệt xuất dưới ngọn cờ khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào đầu Công nguyên. Tương truyền, bà được phong là "Đông Nhung Đại Tướng Quân", có công đánh đuổi quân Đông Hán do Thái thú Tô Định cầm đầu. Sau khi dốc sức chiến đấu và thất thủ, bà đã tuẫn tiết tại chính mảnh đất Tiên La này để bảo toàn khí tiết. Cảm thương và ghi nhớ công ơn vĩ đại đó, nhân dân đã lập đền thờ bà ngay trên gò đất nơi bà hóa, biến nơi đây thành biểu tượng của tinh thần yêu nước và sức mạnh phụ nữ Việt Nam.
Quy hoạch khuôn viên của Đền Tiên La trải rộng trên diện tích khoảng 6.000 m², mang đậm phong cách kiến trúc nghệ thuật thời Lê - Nguyễn. Bố cục mặt bằng của đền được thiết kế theo kiểu "Tiền nhất – Hậu đinh", tạo ra một không gian khép kín, lớp lang và bề thế bao gồm: Tam quan ngoại, Tam quan nội, Tiền tế, Trung tế và Hậu cung. Ngay từ Tam quan ngoại, du khách sẽ bị choáng ngợp bởi hệ thống tượng voi đá, ngựa đá, cùng các nữ binh sĩ bằng đá oai phong đứng canh gác.
Giá trị độc đáo nhất làm nên sự khác biệt hoàn toàn của kiến trúc Đền Tiên La so với các di tích khác chính là sự xuất hiện của hệ thống cấu kiện bằng đá sa thạch nguyên khối tại Tòa tiền tế. Khác với kiến trúc gỗ truyền thống, toàn bộ hệ thống cột, kèo, quá giang ở gian tiền tế đều được làm bằng đá và chạm khắc tinh xảo. Các nghệ nhân xưa đã khéo léo biến những khối đá vô tri thành các kiệt tác nghệ thuật với những đề tài chạm nổi như tứ linh (Long - Lân - Quy - Phượng) đan xen với tứ quý (Tùng - Trúc - Cúc - Mai) uốn lượn nhịp nhàng. Trong khi đó, Tòa trung tế và Hậu cung lại được làm bằng gỗ lim chắc chắn với nghệ thuật chạm bong, chạm lộng điêu luyện, tạo nên sự giao thoa vật liệu mộc - thạch vô cùng hài hòa. Tại Hậu cung – nơi thâm nghiêm nhất của di tích, hiện đặt pho tượng Bát Nạn Tướng Quân bằng đồng cao lớn, tỏa ra phong thái uy nghiêm, lẫm liệt nhưng cũng vô cùng từ bi.
Đền Tiên La không chỉ sở hữu giá trị kiến trúc nghệ thuật xuất sắc mà còn bảo lưu kho tàng di sản phi vật thể phong phú thông qua Lễ hội Đền Tiên La. Lễ hội diễn ra từ ngày 10 đến ngày 17 tháng 3 Âm lịch hằng năm, nổi tiếng với nghi thức rước nước trên sông Tiên Hưng và nhiều trò chơi dân gian mang tinh thần thượng võ. Với những giá trị lịch sử và mỹ thuật to lớn đó, Đền Tiên La đã được Nhà nước xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia từ năm 1986, trở thành một trong những "địa chỉ đỏ" về du lịch tâm linh lớn nhất của tỉnh Thái Bình.
