Chùa Bái Đính

"Chùa Bái Đính hiện tọa lạc tại phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, trong phạm vi Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. Quần thể gồm hai bộ phận có niên đại và đặc điểm khác nhau: Bái Đính cổ tự nằm trên núi Đính và khu chùa Bái Đính mới được xây dựng, mở rộng từ năm 2003 ở khu vực phía dưới.

Bái Đính cổ tự gắn với nhiều truyền tích lịch sử của vùng Hoa Lư và đặc biệt với Quốc sư Nguyễn Minh Không. Theo nguồn chính thức của Sở Du lịch Ninh Bình, năm 1136, Nguyễn Minh Không đã đặt nền móng, xây dựng tượng Phật và khai mở không gian Phật giáo tại đây. Khu chùa cổ tận dụng hệ thống hang động tự nhiên của núi Đính, với các địa điểm tiêu biểu như hang Sáng thờ Phật, động Tối, đền Thánh Nguyễn và đền Cao Sơn.

Từ năm 2003, khu chùa mới được xây dựng và mở rộng với quy mô lớn, các công trình được bố trí theo địa hình từ thấp lên cao. Kiến trúc vận dụng nhiều yếu tố truyền thống của Phật giáo Việt Nam, kết hợp hệ mái ngói, đá xanh, gỗ và đồng với kỹ thuật xây dựng hiện đại. Các hạng mục chính gồm Tam quan, tháp chuông, Điện Quan Âm, Điện Pháp Chủ, Điện Tam Thế, hành lang La Hán, tượng Di Lặc và Bảo tháp Xá lợi.

Quần thể được biết đến với nhiều công trình có quy mô lớn và các kỷ lục đã được giới thiệu ở cấp Việt Nam và châu Á. Hành lang La Hán dài gần 3 km với hơn 500 pho tượng đá; tượng Phật Thích Ca Mâu Ni tại Điện Pháp Chủ cao khoảng 10 m, nặng khoảng 100 tấn; ba pho tượng Tam Thế Phật bằng đồng mạ vàng tại Điện Tam Thế cao khoảng 7,2 m mỗi pho; ngoài ra còn có tượng Phật Di Lặc bằng đồng và đại hồng chung nặng khoảng 36 tấn.

Một trong những công trình nổi bật của khu chùa mới là Bảo tháp Xá lợi, gồm 13 tầng và cao xấp xỉ 100 m, nơi lưu giữ xá lợi Phật. Do các nguồn hiện hành có sự khác nhau về cách gọi phạm vi kỷ lục của bảo tháp, khi xây dựng cơ sở dữ liệu nên ưu tiên mô tả kích thước và chức năng thay vì khẳng định tuyệt đối “cao nhất châu Á” hay “cao nhất Đông Nam Á”.

Về quy mô, các nguồn công bố ở những thời điểm khác nhau sử dụng phạm vi tính không hoàn toàn giống nhau. Một số nguồn xác định toàn quần thể khoảng 539 ha, trong đó khoảng 27 ha thuộc khu chùa cổ và 80 ha thuộc khu chùa mới, phần còn lại gồm các khu phụ trợ, cảnh quan và hạ tầng. Các nguồn chính thức gần đây của tỉnh lại giới thiệu phạm vi rộng hơn, từ khoảng 700 ha đến trên 1.000 ha. Vì vậy nếu database cần một con số ổn định, nên ghi chú rõ phạm vi thay vì coi 539 ha là diện tích thuần túy của các công trình chùa.

Hằng năm, Lễ hội Chùa Bái Đính khai hội vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch và truyền thống kéo dài đến hết tháng Ba, với các nghi lễ thờ Phật, tưởng nhớ Quốc sư Nguyễn Minh Không, thần Cao Sơn và Mẫu Thượng Ngàn, kết hợp các hoạt động văn hóa dân gian."