Chùa Đá (Thạch Động Tự)

Chùa Đá (Thạch Động Tự) – cổ tự hơn 600 năm bên dãy Trà Sơn

Chùa Đá (Thạch Động Tự) hiện thuộc xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, nằm gần chân núi Tùng Lĩnh, phía trước hướng về không gian sông La – Tùng Ảnh. Có lịch sử hơn 600 năm, chùa từng là một trong những ngôi chùa lớn ở vùng Tây Bắc huyện La Sơn xưa và được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh năm 2015.

Thạch Động Tự và câu chuyện ngôi chùa mang tên “Đá”

Theo tư liệu còn lưu lại, tiền thân của Chùa Đá Hà Tĩnh là Huyền Lâm Tự. Sau khi chùa cũ đổ nát, công trình được dựng lại và mang tên Thạch Động Tự, tức chùa Đá. Tên gọi gắn với một tảng đá lớn nằm trong khu vực điện Tam Bảo, tương truyền từng được sử dụng làm nền đặt bàn thờ Phật.

Không gian chùa là sự kết hợp giữa kiến trúc Phật giáo và cảnh quan tự nhiên. Qua Tam Quan là tượng Di Lặc, đài Quan Âm, con đường dẫn qua 18 pho tượng La Hán rồi tới điện Tam Bảo. Các họa tiết lưỡng long chầu nguyệt, rồng, phượng trên mái và cấu kiện kiến trúc tạo nên vẻ trang nghiêm, đậm sắc thái truyền thống.

Phía sau chùa từng có am tháp bằng đất nung gắn với xá lợi của các nhà sư như Phan Lĩnh, Mai Phúc Thông và Võ Chân Nhân. Đây là dấu tích quan trọng góp phần làm rõ chiều sâu lịch sử của cổ tự. Năm 2022, am tháp bị phá dỡ trái phép và sau đó được yêu cầu phục dựng theo nguyên bản.

Tảng đá 7 tấn mang dấu chân giữa lòng Thạch Động

Một điểm đặc biệt của Thạch Động Tự là tảng đá nguyên khối nặng khoảng 7 tấn được phát hiện trong quá trình phục dựng khu vực động đá cũ. Tảng đá nằm ở độ sâu khoảng 1,7m và trên bề mặt còn in một dấu bàn chân khá rõ.

Cùng với đó là động đá nhân tạo cao gần 9m, bên trong có những khối nhũ thạch tạo nên không gian kỳ ảo. Gần động là tháp chuông cao khoảng 10m, tạo thêm nét trầm mặc cho cảnh chùa.

Bao quanh chùa là màu xanh của cây cối, nổi bật với cây thị cổ được người dân cho rằng đã hàng trăm năm tuổi. Phía trước hướng về sông La, phía sau tựa dãy Trà Sơn, tạo nên không gian khoáng đạt mà thanh tĩnh.

Từ một cổ tự từng chịu nhiều mất mát bởi chiến tranh, Chùa Đá Hà Tĩnh hôm nay được phục dựng bằng sự chung tay của người dân và Phật tử. Những dấu tích như tảng đá mang dấu chân, am tháp đất nung và động đá góp phần tạo nên nét riêng cho di tích hơn 600 năm tuổi này.