Tượng đài Thanh niên xung phong

Ngã ba Cò Nòi và những người trẻ giữ đường ra trận

Khu di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi thuộc xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La, nằm tại điểm giao giữa Quốc lộ 6 và Quốc lộ 37. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, đây là một trọng điểm giao thông đặc biệt quan trọng. Chính vì vậy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng gọi Cò Nòi là “một cửa ải, tất cả những người ra trận đều phải vượt qua”.

Cò Nòi, “yết hầu” của tuyến chi viện Điện Biên Phủ

Cò Nòi giữ vị trí quan trọng vì các tuyến đường từ hậu phương lên chiến trường đều tập trung qua khu vực này. Để ngăn nguồn tiếp viện cho quân đội Việt Nam, không quân Pháp liên tục đánh phá, biến Ngã ba Cò Nòi thành một trong những “tọa độ lửa” trên tuyến đường ra mặt trận. Sau mỗi đợt oanh tạc, thanh niên xung phong, bộ đội và dân công hỏa tuyến lại nhanh chóng san đường, phá bom nổ chậm, sửa chữa mặt đường và hướng dẫn các đoàn xe vượt qua trọng điểm.

Theo hồ sơ di tích của tỉnh Sơn La, 100 liệt sĩ thuộc các Đại đội 300, 301, 303 và 403 của Đội 40, 43 Tổng đội Thanh niên xung phong Việt Nam đã hy sinh tại đây trong khi làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông. Sự hy sinh ấy góp phần giữ thông suốt tuyến vận tải chiến lược, đưa sức người, vũ khí và lương thực tới mặt trận Điện Biên Phủ.

Tượng đài Thanh niên xung phong giữa tọa độ lửa năm xưa

Để tưởng nhớ những người đã ngã xuống, tỉnh Sơn La khởi công Đài tưởng niệm liệt sĩ Thanh niên xung phong năm 2000 và khánh thành ngày 7/5/2002. Tượng đài trở thành hạng mục trung tâm của khu di tích, cùng nhà tưởng niệm, bia ghi công, nhà trưng bày và sân hành lễ tạo thành không gian tưởng niệm và giáo dục truyền thống.

Từ năm 2020, khu di tích tiếp tục được đầu tư tu bổ, mở rộng; giai đoạn II được khánh thành ngày 18/5/2026, bổ sung và hoàn thiện nhiều hạng mục phục vụ tưởng niệm, tham quan và giáo dục lịch sử. Ngày nay, Ngã ba Cò Nòi là điểm dừng trong hành trình tìm hiểu Chiến dịch Điện Biên Phủ, đặc biệt với những ai muốn hiểu hơn về lực lượng thanh niên xung phong và cuộc chiến giữ từng mét đường giữa bom đạn.