Chùa Thiên Ấn

Chùa Thiên Ấn - Ngôi cổ tự trên núi nhìn xuống sông Trà Khúc, Quảng Ngãi

Chùa Thiên Ấn đã hiện diện hơn thế kỷ trên đỉnh núi Thiên Ấn, phường Trương Quang Trọng, tỉnh Quảng Ngãi, nơi đây đã trở thành một địa chỉ văn hóa và Phật giáo quen thuộc của xứ Quảng. Ngọn núi cao khoảng 106m có thế hình thang, nhìn về phía sông Trà Khúc tạo nên cảnh quan được người xưa gọi là “Thiên Ấn niêm hà”. Bên cạnh giá trị lịch sử, khu chùa còn có giếng Phật, chuông Thần và quần thể tháp mộ của các vị thiền sư.

Hơn 300 năm lịch sử của một ngôi cổ tự

Lịch sử Chùa Thiên Ấn bắt đầu vào năm 1694, khi Thiền sư Pháp Hóa khai sơn trên núi Thiên Ấn. Công trình hoàn thành vào cuối năm 1695, ban đầu chỉ là một thảo am, sau đó được các thế hệ tăng nhân mở rộng và trùng tu. Đến năm 1716, chúa Nguyễn Phúc Chu - vị chúa Nguyễn thứ 6, đã ban biển ngạch “Sắc Tứ Thiên Ấn Tự”, xác lập tên gọi đã được sử dụng trong lịch sử của ngôi chùa.

Qua nhiều thế kỷ, Thiên Ấn trở thành một tổ đình quan trọng của Phật giáo Quảng Ngãi. Năm 1990, chùa được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Khu vực phía đông chùa còn có hệ thống tháp mộ của các vị thiền sư, trong đó có sáu vị được tôn là tổ sư gồm Pháp Hóa, Khánh Vân, Bảo Ân, Giác Tính, Hoằng Phúc và Diệu Quang. Những ngôi tháp nhiều tầng được xây theo số lẻ, tạo thành một phần không thể tách rời trong tổng thể di tích.

Ngày nay, Chùa Thiên Ấn vẫn là địa điểm tổ chức các hoạt động Phật giáo lớn. Riêng năm 2026, địa phương đã phối hợp với nhà chùa chuẩn bị công tác an ninh, giao thông và vệ sinh để phục vụ người dân, Phật tử về tham quan, lễ Phật trong dịp Rằm tháng Giêng và lễ húy kỵ Tổ sư Pháp Hóa.

Giếng Phật và chiếc chuông Thần trên đỉnh Thiên Ấn

Trong khuôn viên chùa Thiên Ấn có giếng Phật sâu khoảng 21m, được cho là đào từ thời khai sơn. Câu chuyện về việc đào giếng trên đỉnh núi rồi tìm thấy mạch nước được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trong đó có những chi tiết mang màu sắc giai thoại nên được xem như lớp ký ức dân gian của Thiên Ấn.

Phía Đông chùa là khu tháp mộ, nơi an trí của các vị tổ sư và cao tăng từng gắn bó với ngôi chùa. Những ngôi tháp nằm giữa cây xanh, tạo thành một phần quan trọng trong tổng thể di tích và phản ánh lịch sử truyền thừa lâu đời của Chùa Thiên Ấn. Đây cũng là khu vực nhắc người tham quan về vai trò của ngôi chùa trong quá trình phát triển Phật giáo Quảng Ngãi qua nhiều thế hệ.

Ở phía Tây Nam đỉnh núi là mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng, một nhân vật lịch sử gắn với phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX. Phần mộ nằm trong không gian cây xanh trên núi, gần quần thể chùa và các di tích liên quan, tạo nên một điểm dừng có giá trị lịch sử bên cạnh các công trình Phật giáo.

Từ khuôn viên Chùa Thiên Ấn, du khách có thể nhìn xuống sông Trà Khúc và vùng đồng bằng Quảng Ngãi. Hình dáng ngọn núi nhìn từ xa giống một chiếc ấn đặt bên dòng sông là cơ sở hình thành tên gọi “Thiên Ấn niêm hà”. Kết hợp với chùa, tháp mộ, giếng cổ và mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng, toàn bộ đỉnh Thiên Ấn tạo nên một quần thể mà giá trị lịch sử và cảnh quan nằm đan xen trong cùng một không gian.