Chùa Hưng Khánh
Chùa Hưng Khánh – Dấu Ấn Cổ Tự Trăm Năm Nơi Xứ Nghệ
Chùa Hưng Khánh, tọa lạc tại làng Yên Nậu, xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An. Ngôi chùa có lịch sử lâu đời, gắn với đời sống tâm linh, văn hóa và lịch sử cách mạng của vùng đất Hưng Nguyên. Năm 2017, chùa Hưng Khánh được Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An xác nhận là một trong bốn di tích lịch sử của làng Yên Nậu.
Dấu ấn tâm linh và chứng tích lịch sử phong trào Xô Viết
Chùa Hưng Khánh mang dấu ấn lịch sử lâu đời, là nơi gắn bó với đời sống tín ngưỡng của nhiều thế hệ cư dân làng Yên Nậu. Tuy nhiên, chưa có đủ căn cứ để khẳng định chùa được khởi dựng từ thời Hậu Lê, vì các nguồn hiện có chỉ cho biết nguồn gốc của chùa gắn với lịch sử lâu đời của làng và niên đại khởi dựng cụ thể chưa được xác định rõ. Ngôi chùa từng là một không gian sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng địa phương.
Không chỉ là chốn thiền môn phụng thờ Tam Bảo, chùa Hưng Khánh còn gắn với lịch sử cách mạng của địa phương. Theo tư liệu về chùa, trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, nơi đây từng là địa điểm trú ngụ, gặp gỡ và hoạt động của lực lượng Việt Minh trong vùng. Trong những năm kháng chiến, khu vực chùa cũng từng được sử dụng làm nơi hội họp và hoạt động của các tổ chức cách mạng địa phương. Những dấu tích này góp phần tạo nên giá trị lịch sử của chùa Hưng Khánh bên cạnh giá trị tín ngưỡng vốn có.
Nét cổ kính của kiến trúc truyền thống và di sản cổ vật
Điểm nổi bật của chùa Hưng Khánh hiện nay không nằm ở việc bảo tồn nguyên vẹn một quần thể kiến trúc cổ, bởi ngôi chùa cũ đã bị tháo dỡ khoảng năm 1950. Theo tư liệu được đăng tải trên Giác Ngộ, chùa xưa từng có các pho tượng Phật cổ và một đại hồng chung bằng đồng lớn, nhưng nhiều hiện vật quý hiện nay đã thất lạc.
Quần thể chùa hiện nay được xây dựng lại trên khu đất chùa và chính thức khởi công vào tháng 4/2021. Ngày 27/6/2021, chùa tổ chức lễ cất nóc, thượng lương ngôi Tam bảo. Vì vậy, những chi tiết như hệ thống khung vì kèo gỗ lim cổ, hoa văn kiến trúc Lý – Trần hay toàn bộ các hạng mục Tam quan, Thượng điện, Bái đường và Nhà Tổ như một quần thể kiến trúc còn nguyên vẹn của chùa xưa không có đủ căn cứ để khẳng định.
Bên trong chùa vẫn lưu giữ những giá trị gắn với lịch sử Phật giáo của địa phương, trong đó có các tôn tượng Phật cổ được nhắc đến trong tư liệu về chùa. Chùa cũng từng có đại hồng chung bằng đồng với đặc điểm ba vành, bốn vũ, quai chuông hình con rồng cùng nhiều hiện vật quý, nhưng các hiện vật này hiện đã thất lạc.
Không gian thanh tịnh giữa làng quê thanh bình
Tọa lạc giữa không gian làng quê của vùng Hưng Nguyên, chùa Hưng Khánh gắn với cảnh quan đồng ruộng và đời sống cộng đồng địa phương. Khu đất chùa và không gian xung quanh mang những nét đặc trưng của làng quê Bắc Trung Bộ, tạo nên không gian yên bình cho hoạt động tín ngưỡng.
Trải qua những biến thiên của lịch sử, chùa Hưng Khánh đã có nhiều thay đổi về diện mạo. Từ một ngôi chùa cũ bị tháo dỡ khoảng năm 1950, nơi đây được xây dựng lại từ năm 2021 với mục đích khôi phục cơ sở tín ngưỡng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt Phật giáo của Phật tử và nhân dân địa phương, đồng thời phát huy những giá trị lịch sử gắn với chùa.
Ngày nay, chùa Hưng Khánh tiếp tục là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương, đồng thời mang giá trị lịch sử khi gắn với những hoạt động cách mạng của làng Yên Nậu. Sự kết hợp giữa đời sống Phật giáo, ký ức lịch sử và không gian làng quê đã tạo nên dấu ấn riêng của chùa Hưng Khánh trong đời sống văn hóa nơi đất Nghệ.
