Chùa Cảm Sơn

Chùa Cảm Sơn Hà Tĩnh – Cổ tự hơn 300 năm gắn với danh nhân Nguyễn Công Trứ

Nằm trên sườn Tây Nam núi Nài, phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh, Chùa Cảm Sơn là một trong những ngôi cổ tự gắn với cảnh quan và lịch sử vùng Thành Sen. Chùa được khởi dựng dưới thời Hậu Lê, đời vua Lê Thần Tông, niên hiệu Thịnh Đức (1653–1657).

Cổ tự trên núi Nài, nơi lưu dấu cư dân tiền sử và một vùng đất văn hóa

Không chỉ có giá trị về Phật giáo, Chùa Cảm Sơn còn nằm trong không gian núi Nài – nơi các cuộc khảo sát khảo cổ phát hiện nhiều rìu đá, chày nghiền và công cụ đá, cho thấy dấu tích cư trú của cư dân tiền sử cách đây hơn 5.000 năm. Qua nhiều thế kỷ và những biến động lịch sử, chùa được trùng tu, tôn tạo trên nền móng cũ và tiếp tục là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương.

Vị trí của chùa cũng tạo nên nét riêng khi nằm giữa không gian núi Nài – sông Phủ. Từ khu vực chùa có thể cảm nhận sự giao hòa giữa núi, sông và phố thị Thành Sen. Phía trước chùa từng có cây đa lớn và giếng nước, góp phần tạo nên vẻ cổ kính của ngôi chùa trên núi. Hiện quần thể kiến trúc gồm Nhà Tam bảo và Nhà Tổ, tiếp tục phục vụ nhu cầu chiêm bái, sinh hoạt văn hóa tâm linh.

Dấu ấn danh nhân Nguyễn Công Trứ và ký ức “trận đầu thắng Mỹ” trên núi Nài

Điểm đặc biệt khiến Chùa Cảm Sơn Hà Tĩnh khác với nhiều ngôi chùa cổ khác là câu chuyện gắn với Nguyễn Công Trứ. Khi về trí sĩ, Nguyễn Công Trứ từng chọn núi Nài làm nơi dừng chân, thưởng ngoạn và gặp gỡ văn nhân. Chùa Cảm Sơn cũng là nơi ông thường lui tới, để lại một lớp ký ức văn hóa đặc biệt cho vùng Đại Nài.

Núi Nài còn mang dấu ấn lịch sử trong quá trình chiến đấu chống chiến tranh phá hoại miền Bắc của quân dân Hà Tĩnh. Năm 1965, nơi đây đã chứng kiến trận đấu quyết liệt, bắn rơi máy bay Mỹ, tạo nên chiến thắng Núi Nài – một trong những dấu mốc đáng nhớ của vùng đất Thành Sen.

Ngày nay, Chùa Cảm Sơn không chỉ là điểm hành hương mà còn nằm giữa một không gian hội tụ nhiều lớp giá trị: dấu tích cư dân tiền sử, cảnh quan núi Nài – sông Phủ, câu chuyện Nguyễn Công Trứ và ký ức chiến thắng Núi Nài. Chính những lớp lịch sử ấy tạo nên nét riêng cho ngôi cổ tự hơn ba thế kỷ giữa lòng Hà Tĩnh.