Chùa Bửu Lâm - Chùa Tổ

Chùa Bửu Lâm, ngôi Chùa Tổ hơn 300 năm bên rạch Cái Bèo

Chùa Bửu Lâm, thường được gọi là Chùa Tổ Cái Bèo, tọa lạc tại ấp 3, xã Bình Hàng Trung, tỉnh Đồng Tháp. Ngôi chùa ra đời vào khoảng cuối thế kỷ XVII, có lịch sử hơn 300 năm và được xem là một trong những ngôi chùa sớm của vùng Đồng Tháp Mười. Tổ khai sơn được các tư liệu địa phương xác định là Tánh Nhẫn Thiện Châu, người có vai trò đưa dòng truyền thừa Lâm Tế vào khu vực này.

Am tre lá bên rạch Cái Bèo: Ngôi Chùa Tổ của vùng Đồng Tháp Mười

Theo tư liệu của Bảo tàng Đồng Tháp, Tổ Tánh Nhẫn Thiện Châu từ miền Trung vào Nam, sau đó tìm đến khu vực rạch Cái Bèo dựng một am tre lá để tu hành. Cơ sở nhỏ dần được mở rộng và trở thành Chùa Bửu Lâm ngày nay. Từ đây, nhiều thế hệ tăng sĩ được đào tạo rồi tiếp tục đi hoằng hóa, khai sơn và trụ trì tại nhiều chùa ở Đồng bằng sông Cửu Long. Chính vai trò truyền thừa này khiến người dân quen gọi Bửu Lâm là “Chùa Tổ”.

Chùa cũng từng gắn với hoạt động yêu nước. Trong thời kỳ chống Pháp, Bửu Lâm được sử dụng làm trạm liên lạc, tiếp tế lương thực và hậu cần cho nghĩa quân. Những chức năng ấy khiến lịch sử của chùa không chỉ gắn với tu học mà còn phản ánh một phần đời sống xã hội của vùng Cao Lãnh trong thời kỳ chiến tranh. Chùa được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh ngày 20/4/2001.

Đại hồng chung năm 1902 và 11 ngôi tháp mộ trong khuôn viên

Kiến trúc Chùa Bửu Lâm từng chịu nhiều tổn thất do chiến tranh, đặc biệt vào năm 1966. Trước thời điểm bị tàn phá, chùa có tới 7 nóc, gồm chánh điện, nhà giảng, nhà Tổ, Đông lang, Tây lang và nhà dưỡng tăng. Sau nhiều lần trùng tu, công trình hiện vẫn giữ bố cục gần với dạng chữ Tam, gồm ba dãy nhà ngang nối tiếp nhau, đặc trưng của nhiều ngôi chùa cổ Nam Bộ.

Một hiện vật đáng chú ý là đại hồng chung được đúc năm 1902 dưới sự chứng minh của Thiền sư Hải Huệ. Trong khuôn viên hiện còn 11 ngôi tháp mộ của các vị trụ trì tiền nhiệm cùng nhiều tượng thờ, hoành phi và câu đối cổ. Ngày rằm tháng Hai âm lịch hằng năm, chùa tổ chức lễ giỗ Tổ khai sơn Thiện Châu, tiếp tục duy trì ký ức về vị tổ và lịch sử truyền thừa của ngôi Chùa Tổ bên rạch Cái Bèo.