Tượng đài Kéo Pháo

Cụm tượng đài kéo pháo bằng tay trên đường vào Mường Phăng
Cụm tượng đài kéo pháo bằng tay nằm trong Di tích Đường kéo pháo bằng tay, trên tuyến Quốc lộ 279, thuộc xã Mường Phăng, tỉnh Điện Biên. Công trình được xây dựng để tái hiện cảnh bộ đội pháo binh cùng thanh niên xung phong, dân công và đồng bào các dân tộc kéo những khẩu pháo vào trận địa trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Đây cũng là di tích lịch sử gắn liền với tuyến đường kéo pháo cùng sự hy sinh của Anh hùng Tô Vĩnh Diện.
29 nhân vật tái hiện cuộc kéo pháo giữa núi rừng
Cụm tượng được khánh thành năm 2009, chế tác bằng đá xanh Thanh Hóa, gồm 29 nhân vật, trong đó có 8 nhân vật toàn thân và 21 nhân vật bán thân. Tác phẩm dài 24m, cao 12,5m, rộng 8m và nặng khoảng 1.200 tấn. Các nhân vật được bố trí trên một trục nghiêng, tạo cảm giác về con dốc hiểm trở nơi những người lính phải dồn sức đưa pháo vượt núi. Hình tượng chiếc pháo và những cánh tay cùng kéo về một hướng khắc họa rõ sức người và tinh thần đồng lòng trong công cuộc chuẩn bị cho chiến dịch.
Kỳ tích đưa pháo vào trận địa và câu chuyện Anh hùng Tô Vĩnh Diện
Để đưa pháo 105 mm vào Điện Biên Phủ, bộ đội phải mở đường và dùng sức người kéo pháo qua những địa hình rất hiểm trở. Sau khi phương châm tác chiến được chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”, pháo được kéo ra rồi đưa trở lại các trận địa theo phương án mới. Tuyến đường kéo pháo bằng tay được phục hồi, tôn tạo dài khoảng 3,9 km và là một chứng tích trực tiếp về công việc đặc biệt gian khổ này.
Địa điểm còn gắn với câu chuyện về Anh hùng Tô Vĩnh Diện, người đã hy sinh khi dùng thân mình chèn bánh pháo, cứu khẩu pháo không lao xuống vực trong quá trình kéo pháo. Bởi vậy, cụm tượng đài không chỉ tái hiện một kỳ tích hậu cần mà còn gợi lại sự hy sinh của những người đã góp phần đưa pháo vào chiến trường.
Ngày nay, du khách thường dừng chân tại cụm tượng đài trước khi tiếp tục hành trình đến hồ Pá Khoang và Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng.