Đền Hoàng Công Chất

Đền Hoàng Công Chất và câu chuyện giữ đất Mường Thanh thế kỷ XVIII

Đền Hoàng Công Chất nằm trong Khu di tích lịch sử, văn hóa Thành Bản Phủ, xã Thanh An, tỉnh Điện Biên, là nơi nhân dân Mường Thanh tưởng nhớ Tướng quân Hoàng Công Chất và các nghĩa quân đã góp phần đánh giặc Phẻ, bảo vệ vùng đất Tây Bắc vào thế kỷ XVIII. Khu di tích Thành Bản Phủ được xếp hạng Di tích quốc gia năm 1984.

Hoàng Công Chất và cuộc chiến ở Mường Thanh

Bất bình trước cảnh lầm than dưới thời Lê - Trịnh, năm 1739, Hoàng Công Chất đã phất cờ khởi nghĩa tại vùng Sơn Nam, sau đó hoạt động ở vùng Thượng Lào. Tại Tây Bắc, ông liên kết với hai thủ lĩnh người Thái là Lò Văn Ngải và Lò Văn Khanh, cùng tổ chức lực lượng đánh bại giặc Phẻ và giải phóng Mường Thanh vào năm 1754. Sau chiến thắng, Hoàng Công Chất ở lại Mường Thanh, trước tiên đóng quân tại thành Sam Mứn, sau đó cho xây dựng Thành Bản Phủ, hay còn gọi là thành Chiềng Lề, làm căn cứ lâu dài của nghĩa quân.

Sau khi ông qua đời ngày 25/2/1767, người dân Mường Thanh lập đền thờ để tưởng nhớ ông cùng các nghĩa quân. Đền gắn với Thành Bản Phủ, căn cứ được Hoàng Công Chất cho xây dựng từ năm 1758 đến 1762, và hiện là một địa điểm tiêu biểu trong quần thể di tích lịch sử của Điện Biên. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đền trở thành một không gian tín ngưỡng gắn với ký ức về vị tướng đã cùng nhân dân các dân tộc bảo vệ vùng đất Mường Thanh.

Lễ hội Đền Hoàng Công Chất giữa Thành Bản Phủ

Hằng năm, Lễ hội Đền Hoàng Công Chất, còn gọi là Lễ hội Thành Bản Phủ, được tổ chức vào trung tuần tháng Hai âm lịch để tưởng nhớ Hoàng Công Chất và các nghĩa quân. Năm 2026, lễ hội diễn ra trong hai ngày 11 và 12/4, tức ngày 24 và 25 tháng 2 âm lịch, với các hoạt động dâng hương, văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian, giao lưu và trải nghiệm ẩm thực truyền thống.

Lễ hội cũng là dịp để du khách tham quan Thành Bản Phủ, tìm hiểu câu chuyện về Hoàng Công Chất và trải nghiệm các giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc địa phương. Năm 2026, tỉnh Điện Biên công bố quyết định công nhận Điểm du lịch Di tích lịch sử, văn hóa Thành Bản Phủ, tạo thêm điều kiện để khu di tích phát huy giá trị lịch sử gắn với phát triển du lịch.