Tổ đình Vạn Đức

Tổ đình Vạn Đức - Hơn 300 năm lịch sử bên dòng Cổ Cò

Tổ đình Vạn Đức, thuộc phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng, là một ngôi chùa cổ có lịch sử từ cuối thế kỷ XVII – đầu thế kỷ XVIII. Chùa do Thiền sư Minh Lượng khai sơn và phát triển từ một thảo am tại Đồng Nà. Qua nhiều thế hệ, Vạn Đức trở thành một trung tâm Phật giáo quan trọng của Hội An, đồng thời lưu giữ nhiều dấu tích liên quan đến quá trình phát triển của Thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh.

Vạn Đức – một trong ba tổ đình của dòng Lâm Tế Chúc Thánh ở Hội An

Thiền sư Minh Lượng (1626–1709) là người khai sơn Tổ đình Vạn Đức. Sau khi đến Hội An vào nửa sau thế kỷ XVII, ngài được một Phật tử hiến cúng khu đất tại Đồng Nà để lập thảo am tu hành. Ngôi am dần được mở rộng thành chùa Lang Thọ, người dân quen gọi là chùa Cây Cau, trước khi mang tên Vạn Đức như ngày nay.

Vạn Đức cùng Chúc Thánh và Phước Lâm tạo thành ba tổ đình quan trọng của dòng Lâm Tế Chúc Thánh tại Hội An. Phật giáo được truyền bá từ những ngôi chùa này đã góp phần hình thành một dòng thiền có vị trí riêng trong đời sống Phật giáo xứ Quảng. Vạn Đức cũng trải qua 13 đời trụ trì và được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia vào năm 1991.

115 mộc bản cổ còn lại bên dòng Cổ Cò

Không gian Tổ đình Vạn Đức trải rộng trên khu đất nhiều cây xanh bên sông Cổ Cò. Công trình được tổ chức thành các hạng mục liên thông, với tiền đường, chính điện, hậu tẩm, nhà Đông, nhà Tây cùng những không gian phục vụ sinh hoạt Phật giáo. Phần mái sử dụng ngói âm dương, bờ nóc và bờ quyết tạo hình mềm mại với các mô típ long, lân, quy, phụng. Hệ thống tượng thờ bằng gỗ, hợp chất cùng chuông đồng, hoành phi, liễn đối góp phần tạo nên diện mạo giàu tính nghệ thuật của ngôi chùa cổ.

Một trong những điểm đáng chú ý của Vạn Đức nằm ở 115 mộc bản còn lưu giữ tại chùa. Các ván khắc có kích thước khác nhau, phần lớn được khắc hai mặt với chữ Hán theo phương pháp khắc ngược để in kinh. Niên đại của số mộc bản này kéo dài từ thế kỷ XVII đến hết thế kỷ XVIII, phản ánh hoạt động in ấn và truyền bá kinh sách Phật giáo tại Hội An trong giai đoạn đầu.

Những mộc bản này không chỉ có giá trị đối với lịch sử Phật giáo mà còn cung cấp tư liệu về chữ Hán – Nôm, kỹ thuật khắc in và nghệ thuật tạo tác trên gỗ. Cùng với hệ thống tượng, chuông, kinh sách và các di vật cổ, chúng giúp Vạn Đức giữ lại một phần tư liệu vật chất về quá trình phát triển của Phật giáo ở Hội An và Đàng Trong.