Linh Sơn Tiên Thạch Tự

Linh Sơn Tiên Thạch Tự, nơi khởi nguồn tín ngưỡng thờ Bà Đen

Linh Sơn Tiên Thạch Tự, còn gọi là Chùa Bà, Chùa Phật hay Chùa Thượng, tọa lạc ở độ cao khoảng 350 m trên núi Bà Đen, nay thuộc phường Bình Minh, tỉnh Tây Ninh. Được tạo lập vào thế kỷ XVIII, đây là một trong những cơ sở Phật giáo lâu đời nhất của Tây Ninh, đồng thời là điểm thờ tự quan trọng trong quần thể tâm linh núi Bà Đen.

Dấu ấn ngôi cổ tự hơn 280 năm

Linh Sơn Tiên Thạch Tự được xây dựng năm 1745, do thiền sư Đạo Trung – Thiện Hiếu khởi công. Ban đầu, nơi đây là một ngôi chùa đơn sơ với mái lá và vách ván. Qua nhiều giai đoạn, chùa được sửa chữa và mở rộng; riêng trong thời kỳ chiến tranh, hệ thống chùa trên núi Bà từng chịu ảnh hưởng nặng nề. Năm 1956, Hòa thượng Nguyên Chất – Giác Điền tổ chức sửa chữa một số cơ sở, sau đó chùa tiếp tục được trùng tu nhiều lần.

Một dấu tích kiến trúc vẫn được lưu giữ là hai cột đá xanh tại tiền đường, được tạc vào thời Tổ Tâm Hòa, cao khoảng 4,5 m và chạm hình rồng uốn lượn. Trong điện Phật còn tôn trí nhiều tượng Phật, Bồ Tát cùng ngọc Xá lợi Phật được cúng dường cho chùa năm 2000. Những chi tiết này tạo nên chiều sâu riêng cho Linh Sơn Tiên Thạch Tự, bên cạnh giá trị cảnh quan của một ngôi chùa nằm giữa núi Bà.

Không gian thờ Linh Sơn Thánh Mẫu

Ngay cạnh Linh Sơn Tiên Thạch Tự là Điện Bà, được hình thành từ một mái đá tự nhiên nhô ra thành động. Đây là nơi thờ Linh Sơn Thánh Mẫu, vị nữ thần được tôn kính trong tín ngưỡng dân gian Nam Bộ. Truyền thuyết về Bà gắn với Lý Thị Thiên Hương, người được cho là đã hiển linh sau khi qua đời và phù hộ người dân trong vùng. Câu chuyện này góp phần hình thành tín ngưỡng thờ Bà Đen, về sau hòa quyện với không gian Phật giáo trên núi.

Sự kết hợp giữa Chùa Bà và Điện Bà khiến Linh Sơn Tiên Thạch Tự trở thành một điểm đặc biệt trong đời sống tín ngưỡng Tây Ninh, nơi Phật giáo cùng tín ngưỡng thờ Mẫu tồn tại trong một không gian linh thiêng. Hằng năm, khu vực này là nơi diễn ra Lễ vía Bà Linh Sơn Thánh Mẫu vào mùng 4 đến mùng 6 tháng 5 âm lịch. Lễ hội đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2018.

Ngày nay, Linh Sơn Tiên Thạch Tự là một điểm hành hương quan trọng của núi Bà Đen. Du khách có thể kết hợp chiêm bái Chùa Bà, Điện Bà và khám phá hệ thống chùa, am, động nằm giữa sườn núi, qua đó cảm nhận rõ hơn sự giao thoa giữa cảnh quan tự nhiên, lịch sử Phật giáo và tín ngưỡng dân gian của vùng đất Tây Ninh.