Khu di tích lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam

Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, thủ đô giữa rừng Rùm Đuôn

Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam nằm tại xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh, giữa vùng rừng Rùm Đuôn thuộc căn cứ địa Bắc Tây Ninh. Đây từng là nơi đứng chân của Trung ương Cục miền Nam và nhiều cơ quan lãnh đạo cách mạng miền Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Nơi đây vừa là trung tâm chỉ đạo cách mạng, vừa là nơi bảo đảm an toàn cho cán bộ trong điều kiện chiến tranh.

Những quyết sách được hình thành giữa rừng Rùm Đuôn

Trung ương Cục miền Nam được thành lập lại vào ngày 23/1/1961 theo quyết định của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ ba khóa III. Trong suốt 15 năm, cơ quan này nhiều lần phải di chuyển để tránh sự truy lùng và duy trì hoạt động lãnh đạo cách mạng. Khu vực Rùm Đuôn ở Tây Ninh là một trong những nơi Trung ương Cục đứng chân lâu dài, đặc biệt từ năm 1973 cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Tại đây, những chủ trương và quyết sách được bàn bạc, cụ thể hóa để chỉ đạo phong trào cách mạng trên chiến trường miền Nam. Trong rừng sâu, các cuộc họp vẫn diễn ra, cán bộ làm việc và sinh hoạt ngay cạnh những công trình phòng thủ. Vì thế, căn cứ này như một đầu não chỉ đạo cách mạng giữa vùng chiến khu.

Những mái lá ẩn dưới tán rừng

Điểm khiến Căn cứ Trung ương Cục miền Nam khác với nhiều di tích lịch sử khác, không gian nơi đây vẫn gắn chặt với cảnh quan rừng núi. Các nhà ở và phòng làm việc được dựng nổi trên mặt đất, sử dụng gỗ làm cột, kèo, đòn tay và lợp bằng lá trung quân, loại lá có độ bền cao. Hầm trú ẩn thường nằm ngay cạnh nhà, chìm xuống lòng đất để cán bộ có thể nhanh chóng di chuyển khi có nguy hiểm.

Khu di tích hiện phục hồi nhiều công trình như nhà làm việc, hội trường, bếp Hoàng Cầm, nhà ở của các đồng chí lãnh đạo, cùng hệ thống giao thông hào, ụ chiến đấu và hầm trú ẩn. Toàn bộ quần thể quốc gia đặc biệt còn bao gồm Căn cứ Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và Căn cứ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, kết nối với nhau bằng tuyến đường dài khoảng 25 km.

Ngày nay, giữa màu xanh của rừng Rùm Đuôn, những căn nhà mái lá và đường hầm được bảo tồn giúp du khách hình dung phần nào cuộc sống của cán bộ cách mạng trong những năm chiến tranh. Năm 1990, khu căn cứ được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia; đến năm 2012, được công nhận là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.