Khu Di tích Chiến thắng Ấp Bắc

Chiến thắng Ấp Bắc, trận đánh làm phá sản những chiến thuật mới của Mỹ

Di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Ấp Bắc nằm tại xã Tân Phú, tỉnh Đồng Tháp, ghi dấu trận đánh ngày 2/1/1963, một trong những chiến thắng tiêu biểu của quân và dân miền Nam trong thời kỳ chống Mỹ. Di tích được xếp hạng cấp quốc gia năm 1993 và trở thành Di tích quốc gia đặc biệt năm 2022.

Khoảng 200 tay súng đối đầu hơn 2.000 quân trong ngày 2/1/1963

Rạng sáng ngày 2/1/1963, quân đội Việt Nam Cộng hòa với cố vấn Mỹ chỉ huy mở cuộc càn quét lớn vào khu vực Ấp Bắc. Lực lượng tham chiến có ưu thế áp đảo về quân số và phương tiện, trong khi phía cách mạng chỉ có khoảng 200 tay súng, lực lượng cách mạng tại Ấp Bắc đã đối đầu hơn 2.000 quân đối phương có máy bay, xe thiết giáp và tàu chiến yểm trợ. Tuy vậy nhờ hệ thống công sự, sự chủ động bố trí trận địa và sự hỗ trợ của người dân địa phương, lực lượng tại Ấp Bắc đã giữ vững vị trí và gây tổn thất nặng cho đối phương, qua đó đánh bại các chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận” được Mỹ áp dụng.

Chiến thắng Ấp Bắc có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một trận đánh. Việc chống lại thành công lực lượng được trang bị trực thăng và xe thiết giáp M113 cho thấy quân giải phóng có khả năng đối phó với những phương thức tác chiến mới của Mỹ. Từ chiến thắng này, phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” sau đó lan rộng ở miền Nam, biến tên Ấp Bắc thành một biểu tượng của tinh thần chủ động tiến công trong giai đoạn đầu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”.

Tượng đài “Tiểu đội Gang thép” và những chứng tích còn lại của trận đánh

Khu di tích hiện lưu giữ nhiều công trình và hiện vật gắn với trận Ấp Bắc, nổi bật là tượng đài “Tiểu đội Gang thép” bằng đồng, nặng khoảng 18 tấn, do nhà điêu khắc Nguyễn Hải phác thảo và thực hiện; bên cạnh là nhà mộ ba chiến sĩ Gang thép cùng các hiện vật quân sự như xe thiết giáp M113, máy bay trực thăng và pháo 105 mm. Một ngôi mộ tháp từng được các chiến sĩ sử dụng làm điểm tựa để chống xe thiết giáp vẫn được bảo tồn như chứng tích trực tiếp của trận đánh.

Không gian tham quan còn có khu tái hiện nhà dân, hầm chiến đấu, nơi làm vũ khí tự tạo, nhà quân y và nhà bảo tàng khoảng 1.000 m² trưng bày hình ảnh, hiện vật liên quan đến trận chiến. Trên cánh đồng phía trước vẫn còn các vị trí gắn với nơi máy bay, xe thiết giáp bị đánh trúng và một hố bom lớn còn lại từ chiến tranh. Những dấu tích này giúp câu chuyện về ngày 2/1/1963 được tái hiện bằng chính những địa điểm và hiện vật gắn với chiến trường năm xưa.