Đồn Mộc Lỵ

Đồn Mộc Lỵ và trận đánh mở đường cho Chiến dịch Tây Bắc

Đồn Mộc Lỵ nằm tại phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La, trên một núi đá tai mèo án ngữ ngã ba tuyến đường từ Hòa Bình lên Sơn La và từ Mộc Châu sang Thượng Lào. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, quân Pháp từng chiếm giữ và xây dựng nơi đây thành một cứ điểm phòng thủ quan trọng. Chiến thắng của quân ta tại Mộc Lỵ đã góp phần giải phóng Mộc Châu, khai thông tuyến hậu cần phục vụ Chiến dịch Tây Bắc.

Chiến thắng Mộc Lỵ và “chiếc áo giáp sắt” của quân Pháp

Để đánh chiếm một cứ điểm nằm trên địa hình núi đá hiểm trở, bộ đội Việt Nam đã dành nhiều tháng trinh sát, nghiên cứu địa hình và tìm cách tiếp cận. Đến 23 giờ 30 phút ngày 19/11/1952, quân ta chính thức nổ súng tiến công Đồn Mộc Lỵ. Trong đêm tối, các đơn vị từng bước áp sát và đồng loạt đánh vào hệ thống phòng thủ của quân Pháp. Bộ đội phải vượt qua địa hình núi đá khó cơ động, tiếp cận từng vị trí và giành giật các công sự trong điều kiện chiến đấu hết sức ác liệt.

Trận đánh diễn ra trong khoảng ba giờ. Quân ta liên tục tổ chức tiến công, từng bước phá vỡ thế phòng thủ của đối phương. Dù gặp nhiều khó khăn, các chiến sĩ vẫn kiên quyết bám trận địa, phối hợp giữa các mũi tiến công và không ngừng áp sát mục tiêu. Đến khoảng 2 giờ 30 phút ngày 20/11, quân đội Việt Nam làm chủ hoàn toàn Đồn Mộc Lỵ, đánh dấu thắng lợi quan trọng trên hướng Tây Bắc.

65 cái tên và những dấu tích còn lại trên đồn cũ

Trận đánh để lại những mất mát lớn, đặc biệt đối với các chiến sĩ Trung đoàn 174. Sau quá trình xác minh, 65 liệt sĩ được xác định liên quan đến trận đánh Mộc Lỵ, trong đó danh sách ban đầu ghi nhận 53 người và bổ sung thêm 12 trường hợp. Nhà bia trong khu di tích hiện ghi danh những người đã hy sinh.

Ngày nay, nhiều dấu tích của đồn cũ như lô cốt bê tông, giao thông hào và các vị trí phòng thủ trên núi đá vẫn còn được bảo tồn. Khu di tích đồng thời là địa điểm giáo dục truyền thống và tham quan về nguồn, giúp người xem hình dung rõ hơn sự khốc liệt của trận đánh Mộc Lỵ và vai trò của chiến thắng này trong Chiến dịch Tây Bắc năm 1952.