Di tích Lam Kinh
Khu di tích lịch sử Lam Kinh - Dấu ấn vương triều Hậu Lê gần sáu thế kỷ ở xứ Thanh
Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Lam Kinh, còn gọi là Tây Kinh, hiện thuộc xã Lam Sơn và một phần xã Kiên Thọ, tỉnh Thanh Hóa. Được hình thành từ đầu thời Lê sơ, Lam Kinh là kinh đô thứ hai, đồng thời là trung tâm thờ tự tổ tiên và nơi an nghỉ của các vị hoàng đế, hoàng thái hậu cùng hoàng tộc triều Hậu Lê. Năm 2012, với những giá trị văn hóa, lịch sử và khảo cổ đặc biệt, Lam Kinh được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.
Cội nguồn khởi nghĩa Lam Sơn và đất phát tích triều Lê
Lam Kinh gắn liền với vùng đất Lam Sơn lịch sử, nơi Anh hùng dân tộc Lê Lợi cùng các bậc hào kiệt phất cờ khởi nghĩa, lãnh đạo cuộc kháng chiến mười năm chống quân Minh, giành lại độc lập cho Đại Việt. Sau khi đăng quang hoàng đế tại Thăng Long, vua Lê Thái Tổ đã cho xây dựng Lam Kinh thành nơi triều đình hướng về tổ tiên và vùng đất phát tích.
Không chỉ là kinh đô thứ hai của đất nước dưới triều Lê, Lam Kinh còn lưu giữ nhiều câu chuyện, dấu tích gắn với lịch sử vương triều Hậu Lê. Nơi đây quy tụ lăng mộ của vua Lê Thái Tổ tại Vĩnh Lăng cùng các vị vua kế nghiệp và các hoàng thái hậu. Hằng năm, vào ngày 21 và 22 tháng 8 âm lịch, Lễ hội Lam Kinh được tổ chức để tưởng niệm các bậc tiền nhân triều Lê, thu hút nhân dân và du khách về tham dự.
Kiến trúc cung điện uy nghiêm và kho tàng bảo vật quốc gia
Quần thể Lam Kinh được bố trí hài hòa với địa hình và cảnh quan tự nhiên, tựa lưng vào núi Dầu, phía trước có núi làm thế tiền án và dòng sông Lương, tức sông Chu, chảy qua khu vực. Từ cầu Bạch, còn gọi là cầu Tiên Loan, bắc qua sông Ngọc, du khách đi qua Ngọ Môn, sân Rồng để tiến vào khu Chính điện Lam Kinh. Chính điện có bố cục mặt bằng hình chữ Công và hiện được phỏng dựng trên nền kiến trúc cũ với hệ khung gỗ lim, mái ngói mang phong cách kiến trúc truyền thống.
Phía sau Chính điện là khu Thái miếu, nơi khảo cổ xác định dấu tích chín tòa kiến trúc thờ các bậc tiên đế và tổ tiên hoàng tộc. Lam Kinh còn lưu giữ nhiều bia đá cổ có giá trị đặc biệt, trong đó tiêu biểu là bia Vĩnh Lăng do Nguyễn Trãi soạn văn bia, đặt trên lưng rùa đá và trang trí các họa tiết rồng, mây đặc trưng của nghệ thuật thời Lê sơ.
Không gian sinh thái trầm mặc giữa rừng cây di sản
Bao quanh các công trình cung điện, đền miếu và lăng mộ là hệ sinh thái rừng Lam Kinh với diện tích hàng trăm héc-ta. Nhiều cây lim, đa, lát và các loài cây bản địa lâu năm vươn cao tỏa bóng, tạo nên không gian xanh yên tĩnh, hài hòa với cảnh quan lịch sử của khu di tích.
Điểm tô giữa màu xanh của Lam Kinh là cây ổi “cười” cùng câu chuyện về cây lim “hiến thân” trong quá trình phục dựng Chính điện, tạo nên những huyền tích mang màu sắc tâm linh cho vùng đất cố đô. Ngày nay, Khu di tích Lam Kinh không chỉ là một không gian lịch sử trực quan về truyền thống chống ngoại xâm và vương triều Hậu Lê, mà còn là điểm du lịch văn hóa, tâm linh và sinh thái tiêu biểu của xứ Thanh.
