Đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn

Đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn – dấu tích vị tướng nhà Trần bên vịnh Hạ Long

Đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn nằm dưới chân núi Bài Thơ, khu vực Bến Đoan – Hòn Gai, phường Hồng Gai, tỉnh Quảng Ninh, hướng mặt ra vịnh Hạ Long. Mang tên chữ Phúc Linh Từ, ngôi đền không chỉ có vị trí đặc biệt giữa núi và biển mà còn gắn với một vị tướng nhà Trần từng góp công trong chiến thắng Bạch Đằng năm 1288.

Ngôi đền bên biển gắn với vị tướng nhà Trần

Trần Quốc Nghiễn là con trai cả của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, một vị tướng có nhiều đóng góp trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông. Ông cùng quân dân nhà Trần tham gia chiến đấu tại vùng Đông Bắc trong chiến thắng Bạch Đằng năm 1288.

Sau khi ông qua đời, những người làm nghề đi biển ở vùng Hòn Gai lập đền để tưởng nhớ công lao. Theo truyền thuyết địa phương, gỗ được đưa từ các vùng Tiên Yên, Ba Chẽ, Hoành Bồ về trước cửa đền để dựng công trình; phần gỗ thừa được cất trong một hang gần đó, về sau được gọi là hang Đầu Gỗ.

Đền hiện có ba gian bái đường và một gian hậu cung. Gian giữa thờ Trần Quốc Nghiễn, hai bên thờ Yết Kiêu và Dã Tượng – những người từng phò trợ nhà Trần. Trong khuôn viên còn có giếng cổ nằm sát biển nhưng vẫn có nguồn nước trong, ngọt, từng cung cấp nước cho người đi biển trước mỗi chuyến ra khơi.

Đền còn lưu giữ hai tấm bia đá, năm pho tượng cổ và nhiều dấu tích lịch sử. Năm 1993, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Lễ hội rước Đức Ông giữa lòng Hạ Long

Hằng năm, lễ hội đền Đức Ông là dịp người dân tưởng nhớ Trần Quốc Nghiễn và tái hiện hình ảnh vị tướng nhà Trần trong đời sống văn hóa cộng đồng. Lễ hội từng được tổ chức vào ngày mất của ông, 24/3 âm lịch; từ năm 2008, lễ hội được phục dựng và tổ chức vào dịp 29–30/4.

Trong lễ hội có các hoạt động rước Đức Ông, rước đuốc thiêng và thả hoa đăng. Những nghi thức này vừa tạo không khí trang nghiêm, vừa gợi lại ký ức về lịch sử vùng biển Đông Bắc và công lao của các tướng lĩnh nhà Trần.

Nằm giữa không gian núi Bài Thơ và vịnh Hạ Long, Đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn vì thế mang một giá trị khá riêng: một di tích lịch sử nhà Trần gắn chặt với đời sống của cư dân biển Hòn Gai.