Chùa Sùng Nghiêm
Chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh - Dấu ấn cổ tự thời Lý nghìn năm tuổi ở xứ Thanh
Chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh tọa lạc tại vùng đất Duy Tinh xưa, nay thuộc xã Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Ngôi chùa cổ có nguồn gốc từ trước thời Lý và được xây dựng, tôn tạo quy mô lớn vào đầu thế kỷ XII. Vùng đất này từng là trị sở quận Cửu Chân và là một trung tâm quan trọng về kinh tế, văn hóa, chính trị. Năm 1990, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
Dấu ấn Phật giáo thời Lý và tấm văn bia gần một thiên niên kỷ
Theo sử liệu và văn bia ghi chép, chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh có nguồn gốc từ trước thời nhà Lý. Vào thời vua Lý Nhân Tông, nhà vua từng tuần du phương Nam qua Ái Châu. Trên nền một ngôi chùa cổ đã xuống cấp, Thông phán họ Chu cùng nhân dân địa phương đóng góp tiền của, công sức để xây dựng và tôn tạo chùa.
Dấu mốc lịch sử quan trọng của ngôi chùa còn được ghi lại qua tấm văn bia “Sùng Nghiêm Diên Thánh tự bi minh” dựng năm Mậu Tuất 1118. Văn bia chữ Hán do Đại sư Hải Chiếu, tự Pháp Bảo, soạn, ghi lại cảnh sắc địa phương, quá trình xây dựng chùa cùng nhiều nội dung liên quan đến đời sống và tư tưởng thời Lý. Tấm bia là một di vật quý, góp phần lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của ngôi chùa qua nhiều thế kỷ.
Kiến trúc truyền thống độc đáo và kho tàng hiện vật cổ kính
Quần thể chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh có bố cục không gian mang phong cách kiến trúc truyền thống. Từ bên ngoài bước vào là khu vực Tam quan với hai voi đá chầu và gác chuông. Phía trước chùa có hồ sen cùng cây cầu dẫn vào không gian thờ tự.
Hệ thống thờ tự của chùa gồm ba cung Đệ nhất, Đệ nhị và Đệ tam. Mái chùa lợp ngói mũi hài, các hạng mục kiến trúc được phục hồi và tôn tạo theo kiểu thức truyền thống. Bên trong không gian thờ tự là hệ thống tượng Phật và tượng thờ được bài trí trang nghiêm. Chùa hiện còn lưu giữ ba bệ tượng mang phong cách nghệ thuật thời Lý, các tượng Quan Âm bằng gỗ có niên đại từ thế kỷ XVII và quả chuông đồng đúc dưới thời Nguyễn.
Không gian an yên giữa làng cổ ngàn năm
Tọa lạc giữa không gian thanh bình của vùng đất Duy Tinh xưa, chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh mang vẻ trầm mặc của một di tích có lịch sử lâu đời. Cảnh quan cây xanh, hồ sen cùng những dấu tích kiến trúc và hiện vật cổ tạo nên không gian thanh tịnh, đưa người vãn cảnh tìm về sự tĩnh tại giữa nhịp sống hiện đại.
Hằng năm, từ mùng 8 đến mùng 10 tháng 2 âm lịch, lễ hội chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh được người dân địa phương tổ chức trang trọng. Lễ hội diễn ra với các nghi thức truyền thống như rước kiệu, tế lễ và nhiều trò chơi dân gian, thu hút đông đảo người dân, phật tử và du khách tham dự. Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh vẫn là một chứng tích văn hóa quan trọng, là niềm tự hào của vùng đất Hậu Lộc và một điểm đến tâm linh tiêu biểu của xứ Thanh.
