Chùa Ông Bắc (Bắc Đế Miếu)

Chùa Ông Bắc – Dấu xưa người Hoa bên phố thị Long Xuyên

Chùa Ông Bắc, còn gọi là Bắc Đế Miếu hay Quảng Đông Tỉnh Hội Quán, nằm trên đường Phạm Hồng Thái, phường Long Xuyên, tỉnh An Giang. Đây là công trình tín ngưỡng gắn với cộng đồng người Hoa tại khu vực, đồng thời là một di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia được xếp hạng năm 1987. Hơn 100 năm tồn tại, chùa vẫn lưu giữ nhiều nét kiến trúc và tín ngưỡng đặc trưng của người Hoa gốc Quảng Đông.

Dấu ấn hội quán của cộng đồng người Hoa

Chùa Ông Bắc được hình thành gắn với quá trình cộng đồng người Hoa đến Long Xuyên sinh sống và lập nghiệp. Ban đầu, đây là nơi sinh hoạt tín ngưỡng và giao lưu của cộng đồng. Đến năm 1887, ông Quảng Thành Lợi và Hòa Mậu Xương đứng ra vận động đồng hương đóng góp trùng tu. Công trình hoàn thành vào năm 1891, trở thành một địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng và hội họp quan trọng của người Hoa tại địa phương. Theo thời gian, chùa gắn với tín ngưỡng thờ Bắc Đế nên còn được gọi là Bắc Đế Miếu. Bên cạnh Bắc Đế, chùa còn thờ Quan Công và Thiên Hậu, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của cộng đồng người Hoa Nam Bộ. Trải qua hơn một thế kỷ, Chùa Ông Bắc vẫn giữ được vai trò là nơi thờ tự và lưu giữ những dấu ấn văn hóa của cộng đồng người Hoa tại Long Xuyên.

Nét kiến trúc Quảng Đông còn được lưu giữ

Chùa Ông Bắc có diện tích khoảng 400 m², được xây dựng theo bố cục hình chữ “Quốc” (国), đặc trưng của kiến trúc hội quán người Hoa. Công trình nổi bật với mái ngói ống, trên nóc trang trí rồng, phượng, cá, voi và Bát Tiên, kết hợp các mảng phù điêu, hoa văn phong cách Quảng Đông. Cửa chính bằng đá chạm khắc cùng hệ thống cột gỗ tạo nên nét đặc trưng cho di tích.

Bên trong, khoảng giếng trời giúp lấy sáng và tạo sự thông thoáng. Chính điện thờ Bắc Đế, hai bên thờ Quan Công và Thiên Hậu. Những hoành phi, câu đối, bia đá, chuông đồng cùng các họa tiết chạm khắc được gìn giữ qua thời gian, thể hiện nét văn hóa và tín ngưỡng đặc trưng của người Hoa. Ngày nay, Chùa Ông Bắc vẫn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng và điểm đến giúp du khách tìm hiểu dấu ấn văn hóa người Hoa giữa lòng Long Xuyên.