Chùa Khánh Sơn
Chùa Khánh Sơn: Cổ Tự 200 năm tuổi và căn cứ Cách mạng hào hùng
Tọa lạc tại khu phố Thanh Đức, phường Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk, chùa Khánh Sơn là ngôi cổ tự có lịch sử hơn 200 năm, mang chiều sâu tâm linh và lịch sử đặc biệt, giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cộng đồng Tăng Ni, Phật tử địa phương. Không chỉ là chốn quy hướng tinh thần để quần chúng nhân dân tìm về chiêm bái, chùa Khánh Sơn còn gắn liền với nhiều hoạt động cách mạng trong thời kỳ kháng chiến. Trải qua chiều dài lịch sử cùng những mốc sự kiện quan trọng và nhiều lần trùng tu, tôn tạo, nhà chùa ngày nay vẫn bảo tồn tổng thể kiến trúc truyền thống gắn với cảnh quan núi Chóp Chài và đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.
Lịch sử hình thành và những cột mốc gắn liền với thời gian
Lịch sử hình thành của chùa Khánh Sơn có niên đại hơn 200 năm, khởi nguồn từ năm Gia Long nguyên niên (1802), khi Tổ Toàn Đức, hiệu Thiệu Long, sáng lập chùa. Ban đầu, chùa chỉ là một ngôi am được dựng bằng tranh tre. Đến năm 1818, Tổ Toàn Đức – Thiệu Long được ghi nhận đã trùng tu chùa. Sang thời gian sau, Đệ nhị Trụ trì Tổ Chương Thiện, hiệu Quảng Hưng, tiếp tục phát triển ngôi chùa; đến năm Tự Đức thứ 13 (1861), Tổ Quảng Hưng xây dựng chùa lầu bằng ngói âm dương. Mạch thiền truyền thừa sau đó được nối tiếp qua Đệ tam Trụ trì Tổ Ấn Hậu, hiệu Viên Sơn và Đệ tứ Trụ trì Tổ Chơn Trinh.
Trải qua biến thiên lịch sử, đến năm 1950, Tổ Chơn Trinh viên tịch. Tổ Truyền Diệu tiếp quản trụ trì nhưng đến năm 1953 thì tản cư, sau đó Thủ tọa Võ Kim Thiền lo việc hương khói. Chùa bị tiêu hủy trong chiến tranh và đến năm 1954, thân hào nhân sĩ cùng tín đồ Phật tử địa phương đã dựng lại chùa bằng tranh. Đến đời thứ 41, Tổ Như Cảnh, hiệu Kim Thiền, đã xây cất lại chùa và tạo lập tự điền cho nhà chùa. Năm 1969, chùa tiếp tục xây dựng nhà Đông, nhà Tây bằng gạch ngói.
Bên cạnh giá trị truyền thừa Phật giáo, chùa Khánh Sơn còn là căn cứ cách mạng quan trọng trong thời kỳ kháng chiến. Trong hai cuộc kháng chiến, nơi đây là địa điểm liên lạc, tập hợp và tiếp tế lương thực về các vùng căn cứ. Đặc biệt, năm 1960, lực lượng đặc công đã chọn chùa Khánh Sơn làm nơi ẩn nấp, giấu vũ khí và tập hợp lực lượng để chuẩn bị kế hoạch giải thoát Luật sư Nguyễn Hữu Thọ.
Sau ngày hòa bình, chùa tiếp tục được sửa sang, tôn tạo. Từ năm 1975 đến năm 1978, chùa được sửa lại Chánh điện và xây dựng hệ thống bậc cấp bằng đá dẫn lên khuôn viên. Với những giá trị lịch sử, văn hóa và cách mạng, chùa Khánh Sơn đã được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Ngày 27/12/2025, UBND phường Bình Kiến tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh đối với Chùa Khánh Sơn.
Kiến trúc đặc sắc và không gian thờ tự
Toàn bộ quần thể di tích chùa Khánh Sơn được gìn giữ và tôn tạo hài hòa giữa nét trầm mặc của kiến trúc Phật giáo truyền thống và cảnh quan phía Nam núi Chóp Chài. Ngôi chùa nằm ở lưng chừng núi, có cổng xây bằng gạch, vôi, mái lợp ngói âm dương và hệ thống bậc đá dẫn lên khuôn viên. Tổng thể kiến trúc truyền thống của chùa được bảo tồn qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo.
Bên cạnh không gian tâm linh phụng thờ Phật bảo, chùa Khánh Sơn còn lưu giữ những dấu tích và không gian gắn liền với hoạt động cách mạng trong hai cuộc kháng chiến. Trong khuôn viên chùa có tượng Phật, tượng Quan Âm cùng một số hiện vật phục vụ việc thờ tự. Những yếu tố này kết hợp với cảnh quan núi Chóp Chài tạo nên một không gian di sản vừa mang giá trị tâm linh vừa ghi dấu lịch sử cách mạng.
Bầu Không Khí Tâm Linh & Trải Nghiệm Lễ Hội Truyền Thống
Không chỉ là chốn quy hướng thanh tĩnh phục vụ nhu cầu cầu an, bái sám cho Phật tử, chùa Khánh Sơn còn sở hữu nét đặc trưng khi là địa điểm gắn liền với lịch sử cách mạng địa phương. Trong quá trình hình thành và phát triển, ngôi Tam bảo vừa duy trì đời sống tín ngưỡng Phật giáo vừa gắn bó với các hoạt động cách mạng, trở thành một địa điểm có giá trị về lịch sử, văn hóa và tâm linh.
Tiếng chuông chùa ngân vang giữa vùng đất dưới chân núi Chóp Chài không chỉ góp phần tạo nên không gian thanh tĩnh cho người dân và Phật tử mà còn gắn với những ký ức lịch sử cách mạng của địa phương. Việc được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh góp phần khẳng định giá trị của chùa Khánh Sơn trong việc bảo tồn di sản và giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
