Địa đạo An Thới

Địa đạo An Thới, thành trì dưới những hàng tre gai
Địa đạo An Thới nằm tại khu phố An Thới, phường An Tịnh, tỉnh Tây Ninh, là di tích lịch sử cấp quốc gia gắn với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hệ thống địa đạo được xây dựng trong bối cảnh quân và dân địa phương phải bám đất, giữ làng trước những cuộc càn quét và chính sách gom dân, lập ấp chiến lược của đối phương.
Những mét hầm giữ đất, giữ làng
Sau phong trào Đồng khởi năm 1960, An Thới trở thành một địa bàn chiến lược và thường xuyên xảy ra giằng co giữa lực lượng cách mạng với quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Trong hoàn cảnh đó, từ năm 1961-1965, quân và dân địa phương tập trung xây dựng hệ thống địa đạo tại ấp An Thới để phục vụ yêu cầu bám trụ lâu dài.
Việc lựa chọn An Thới để xây dựng địa đạo cũng dựa trên đặc điểm tự nhiên của khu vực. Đất ở đây tương đối cao, rắn chắc và xa mạch nước ngầm, thuận lợi cho việc đào hầm sâu. Trên mặt đất, những hàng tre gai, tầm vông, cây cổ thụ và rừng chồi tạo thành lớp che phủ tự nhiên. Địa đạo được đào theo hình chữ chi, với các đoạn gấp khúc giúp hạn chế tác động của bom đạn; bên trên là hệ thống công sự, giao thông hào và các vị trí chiến đấu. Nơi đây không đơn thuần là nơi ẩn náu mà còn để lực lượng du kích tránh các đợt càn quét, ẩn mình, bảo toàn lực lượng và chủ động phản kích.
Trải qua nhiều năm chiến đấu, hệ thống địa đạo cùng các công sự trên mặt đất đã trở thành một bộ phận của thế trận chiến tranh nhân dân, giúp quân và dân An Thới duy trì hoạt động ngay trong một địa bàn thường xuyên bị càn quét.
Không gian địa đạo còn lại giữa An Tịnh hôm nay
Trung tâm khu địa đạo hiện được bảo tồn với hai khu vực, tổng diện tích bảo vệ hơn 3 ha. Trong quá trình trùng tu giai đoạn 1996–1997, một phần tuyến địa đạo được phục chế bằng vật liệu bê tông giả đất để bảo đảm an toàn cho khách tham quan; các lô cốt, lối lên xuống, nhà trưng bày và một số công trình phụ trợ cũng được phục dựng. Không gian cây xanh, tre, trúc và tầm vông tiếp tục được duy trì nhằm giữ lại phần nào cảnh quan đặc trưng của khu căn cứ năm xưa.
Ngày 23/7/1993, Địa đạo An Thới được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 937/QĐ-BT. Ngày nay, du khách có thể tham quan những đoạn địa đạo được phục dựng, xem các hiện vật chiến tranh và tìm hiểu cách quân, dân địa phương tổ chức chiến đấu dưới lòng đất.