Miếu Tiên Công

Miếu Tiên Công – Nơi lưu giữ tục “rước người sống” ở Hà Nam

Miếu Tiên Công tọa lạc tại phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh, gắn với lịch sử khai phá vùng đảo Hà Nam ở cửa sông Bạch Đằng. Miếu thờ các vị Tiên Công có công quai đê, lấn biển, lập làng. Đặc biệt, nơi đây lưu giữ Lễ hội Tiên Công – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, với tục “rước người sống” độc đáo.

Những người mở đất, dựng làng trên vùng bãi bồi Hà Nam

Năm 1434, 17 vị Tiên Công quê ở phường Kim Hoa, phủ Phụng Thiên, thành Thăng Long đã tìm đến vùng bãi bồi cửa sông Bạch Đằng để khai phá. Các ông cùng cư dân địa phương quai đê, lấn biển, lập nên những xóm làng đầu tiên trên đảo Hà Nam.

Từ vùng đất chịu ảnh hưởng thủy triều, quá trình đắp đê và khai khẩn từng bước tạo nên ruộng đồng, làng xóm và cộng đồng cư dân ổn định. Ký ức về hành trình mở đất trở thành nền tảng cho tín ngưỡng thờ Tiên Công tại Hà Nam.

Miếu được xây dựng lại năm 1804 dưới triều Gia Long, sau đó tiếp tục được trùng tu qua nhiều giai đoạn. Công trình mang kiến trúc truyền thống với bố cục chữ “nhị”, gồm tiền đường và hậu cung. Bên trong còn lưu giữ khám thờ gỗ sơn son thếp vàng, bài vị các vị Tiên Công, bia đá, hoành phi và câu đối mang dấu ấn nghệ thuật thời Nguyễn.

Lễ “rước người sống” độc đáo giữa mùa xuân Quảng Yên

Một nét văn hoá gắn với Miếu Tiên Công là Lễ hội Tiên Công, được tổ chức hằng năm vào đầu tháng Giêng. Lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong lễ hội có hoạt động tiêu biểu là tục rước các cụ Thượng thọ 80, 90 và 100 tuổi lên miếu lễ tổ. Sau lễ mừng thọ, con cháu và dòng họ tổ chức đoàn rước đưa các cụ về Miếu Tiên Công. Nghi thức “rước người sống” vừa thể hiện lòng hiếu kính, vừa là niềm tự hào của gia đình, dòng họ.

Bên cạnh đó, lễ hội còn tái hiện tinh thần quai đê, lấn biển, gợi nhớ công lao những người mở đất năm xưa cùng các hoạt động văn hóa, thể thao và sinh hoạt cộng đồng đặc trưng của mùa xuân Hà Nam.