Chùa Diệc
Tùng Lâm Diệc Cổ - Chốn Thiền Môn Thanh Tịnh Hòa Nhịp Thở Phố Thị Xứ Nghệ
Chùa Diệc, còn gọi là Tùng Lâm Diệc Cổ, tọa lạc trên đường Quang Trung, thuộc phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. Được khởi dựng từ cuối thời Trần và trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, ngôi chùa là một trong những trung tâm tu học, tín ngưỡng tâm linh lâu đời của xứ Nghệ. Sau những biến động của thời gian và chiến tranh, chùa được phục hồi, xây dựng lại nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa của ngôi cổ tự. Ngày nay, Chùa Diệc là nơi đặt Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An, đồng thời là chốn già lam tôn nghiêm thu hút tăng ni, phật tử và du khách thập phương tìm về chiêm bái.
Chứng tích thiền môn gắn liền với dòng chảy lịch sử xứ Nghệ
Theo các tư liệu được giới thiệu về Chùa Diệc, ngôi chùa được xây dựng từ cuối thời Trần và từng được trùng tu vào các năm 1914 và 1930. Chùa không chỉ là nơi tu học, sinh hoạt tín ngưỡng mà còn gắn liền với phong trào yêu nước ở Nghệ An. Trong thời kỳ Cần Vương, chùa từng là nơi gặp gỡ của các văn thân tìm đường cứu nước; những năm đầu thế kỷ XX, nơi đây được nhắc đến như một điểm liên lạc của chí sĩ Phan Bội Châu và nhiều người yêu nước khác. Chùa cũng từng diễn ra cuộc mít tinh của nhân dân đòi thực dân Pháp xóa án cho cụ Phan Bội Châu và lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh. Năm 1926, tại Chùa Diệc còn phát hiện bản gốc Văn Chiêu hồn của Đại thi hào Nguyễn Du.
Trải qua những năm tháng chiến tranh và sự biến thiên của lịch sử, ngôi chùa cũ bị tổn hại nghiêm trọng, cuối cùng chỉ còn lại cổng Tam quan và hai tấm bia đá. Trước những giá trị lịch sử của ngôi cổ tự, Chùa Diệc được phục hồi, xây dựng lại với sự quan tâm của chính quyền, Giáo hội Phật giáo và sự đóng góp của nhân dân. Không gian thờ tự hiện nay tiếp tục duy trì chức năng sinh hoạt Phật giáo, trở thành một địa điểm tâm linh quan trọng của người dân địa phương.
Nét thâm nghiêm của kiến trúc Phật giáo truyền thống
Quần thể Chùa Diệc ngày nay là kết quả của quá trình phục hồi, xây dựng mới trên nền không gian của ngôi chùa cổ. Quy hoạch tổng thể được xây dựng nhằm bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của chùa. Trong đó, các hạng mục được bố trí gồm Tam quan, chính điện cùng các công trình phục vụ hoạt động Phật giáo.
Điểm nhấn nổi bật là chính điện Chùa Diệc, được khởi công xây dựng vào năm 2018. Công trình có diện tích hơn 1.100 m², được chia thành ba tầng, với chiều cao tổng thể khoảng 27 m, được thiết kế kế thừa những nét kiến trúc văn hóa truyền thống của dân tộc và có những nét riêng so với các công trình chùa khác. Vì là công trình được xây dựng lại trong thời kỳ hiện đại, không nên mô tả toàn bộ chính điện hiện nay như một kiến trúc cổ còn nguyên vẹn của thời Trần.
Bên trong chùa là không gian thờ tự trang nghiêm phục vụ nhu cầu tu học và tín ngưỡng của tăng ni, phật tử. Những giá trị kiến trúc, bài trí và không gian thờ tự được kết hợp trong công trình phục hồi, góp phần tạo nên diện mạo tôn nghiêm cho Chùa Diệc giữa lòng đô thị Vinh.
Không gian an lạc giữa nhịp sống phố thị nhộn nhịp
Mặc dù tọa lạc trên đường Quang Trung, giữa khu vực đô thị sầm uất của thành Vinh, Chùa Diệc vẫn tạo nên một không gian thanh tịnh, tách biệt với nhịp sống bên ngoài. Bước qua không gian của chùa, du khách có thể cảm nhận sự yên tĩnh và trang nghiêm của một nơi tu học, tín ngưỡng giữa lòng đô thị.
Không gian chùa gắn với các hoạt động Phật giáo và sinh hoạt tín ngưỡng của tăng ni, phật tử. Ngày nay, Chùa Diệc không chỉ là nơi hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An mà còn là điểm đến văn hóa, tâm linh, nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử của một ngôi cổ tự đã đồng hành cùng nhiều biến động của vùng đất xứ Nghệ.
