Đền Thượng

Đền thượng Lào Cai trên đồi Hỏa Hiệu - Chốn linh thiêng bên dòng Nậm Thi

Đền Thượng Lào Cai, còn gọi là Thánh Trần Từ, nằm trên đồi Hỏa Hiệu thuộc núi Mai Lĩnh, phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai, gần Cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Từ vị trí cao nhìn ra sông Nậm Thi, ngôi đền gắn với truyền tích về hệ thống báo hiệu của quân đội nhà Trần trong quá trình bảo vệ vùng biên giới phía Bắc.

Đồi Hỏa Hiệu và dấu tích phòng thủ thời Trần

Theo tư liệu địa phương, khu vực đồi Hỏa Hiệu từng được sử dụng làm vị trí quan sát và đốt lửa báo tin trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên thế kỷ XIII. Từ đây, quân lính có thể theo dõi tình hình biên giới và truyền tín hiệu về các khu vực phía sau. Dưới thời Hậu Lê khoảng năm 1680–1705, Đền Thượng được xây dựng để tưởng nhớ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn cùng những tướng sĩ có công bảo vệ vùng biên. Ngài là vị danh tướng chỉ huy quân dân Đại Việt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên và được nhân dân tôn kính với danh hiệu Đức Thánh Trần.

Đền được bố trí theo địa hình đồi với các hạng mục tiền đường, trung đường, hậu cung, Tả vu, Hữu vu, lầu chuông và lầu trống. Mái ngói, đầu đao cong cùng hệ thống hoành phi, câu đối tạo nên diện mạo đặc trưng của kiến trúc đền truyền thống miền Bắc.

Năm 1996, Đền Thượng Lào Cai được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Cây đa cổ và lễ hội Đền Thượng Lào Cai

Một điểm nhấn trong khuôn viên là cây đa cổ thụ hơn 300 năm tuổi. Với thân lớn, nhiều rễ phụ và tán rộng, cây được xem như một phần ký ức của di tích. Năm 2012, cây đa Đền Thượng được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.

Hằng năm, lễ hội Đền Thượng diễn ra vào dịp Rằm tháng Giêng, thường tập trung từ ngày 13 đến 15 tháng Giêng âm lịch. Phần lễ gồm dâng hương, tế lễ, rước kiệu, đọc chúc văn và cầu quốc thái dân an; phần hội có biểu diễn nghệ thuật, trò chơi dân gian, thể thao và giao lưu văn hóa. Năm 2016, lễ hội được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.