Đền Phúc Khánh

Đền Phúc Khánh – Dấu ấn chúa Bầu trên đồi Tấp

Đền Phúc Khánh, còn gọi là Đền Tấp, nằm trên đồi Tấp, nay thuộc xã Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, thuộc quần thể di tích Thành cổ Nghị Lang. Nơi đây gắn với dòng họ Vũ và các chúa Bầu, những nhân vật từng xây dựng căn cứ Nghị Lang, đồng thời lưu giữ không gian kiến trúc được phục dựng theo phong cách Lê – Mạc.

Chuyện các chúa Bầu dựng căn cứ Nghị Lang

Đền Phúc Khánh được xây dựng từ cuối thế kỷ XVI để tưởng nhớ các chúa Bầu, tiêu biểu là Vũ Văn Uyên và Vũ Văn Mật. Theo tư liệu địa phương, hai anh em họ Vũ quê ở Gia Lộc, Hải Dương, lên vùng Bảo Yên và lựa chọn khu vực này để xây dựng căn cứ. Vũ Văn Mật cho xây thành, đắp lũy, chiêu mộ quân sĩ và tổ chức lực lượng bảo vệ vùng biên. Từ đó, Nghị Lang dần trở thành một căn cứ quan trọng ở thượng nguồn sông Chảy.

Sau khi Vũ Văn Mật qua đời, người dân lập đền để tưởng nhớ ông và dòng họ Vũ. Qua nhiều biến động, công trình ban đầu bị phá hủy, chỉ còn lại một số dấu tích. Năm 2006, Đền Phúc Khánh được trùng tu, xây dựng trên nền cũ và phục dựng theo phong cách kiến trúc thời Lê – Mạc.

Không gian Lê – Mạc và lễ hội đầu xuân

Quần thể hiện nay gồm đền chính, Tả vu – Hữu vu, Tam Quan Ngoại, cổng nách, trụ biểu cùng một số công trình phụ trợ. Cách bố trí này tạo nên một không gian thờ tự gắn trực tiếp với khu vực Thành cổ Nghị Lang, giúp du khách hình dung rõ hơn về một căn cứ quân sự – chính trị từng tồn tại ở Bảo Yên. Đền và Thành cổ Nghị Lang được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2001.

Lễ hội Đền Phúc Khánh được tổ chức hằng năm vào ngày Thìn đầu tháng Giêng âm lịch, là dịp tưởng nhớ công lao các chúa Bầu. Phần lễ có dâng hương, tế lễ và các nghi thức truyền thống; phần hội gồm văn nghệ, trò chơi dân gian và hoạt động giao lưu cộng đồng.

Ngày nay, Đền Phúc Khánh cùng Thành cổ Nghị Lang tạo thành một điểm đến tiêu biểu của tuyến du lịch lịch sử – văn hóa Bảo Yên, giúp du khách tìm hiểu một giai đoạn đặc biệt trong lịch sử vùng thượng nguồn sông Chảy.