Chùa Tam Thai

Chùa Tam Thai - Dấu son Quốc tự trên núi Thủy Sơn, Đà Nẵng

Chùa Tam Thai nằm trên núi Thủy Sơn, thuộc danh thắng Ngũ Hành Sơn, phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng, là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời của Đà Nẵng. Không gian chùa nằm giữa cảnh quan núi đá, hang động và những công trình tôn giáo hình thành qua nhiều thế kỷ, tạo nên một điểm dừng chân đặc biệt trong hành trình khám phá Ngũ Hành Sơn.

Dấu ấn triều Nguyễn ở Chùa Tam Thai

Chùa Tam Thai được dựng vào khoảng năm 1630. Sau biến động thời Tây Sơn, ngôi chùa xuống cấp và đến năm 1825, vua Minh Mạng – vị hoàng đế thứ hai của triều Nguyễn – cho phục dựng Chùa Tam Thai bằng gạch ngói. Đây cũng là thời điểm ngôi chùa được ban biển “Ngự chế Tam Thai tự”, trở thành Quốc tự dưới triều Nguyễn.

Dấu tích rõ nét nhất của giai đoạn này còn được lưu giữ qua “quả tim lửa”, một tấm kim bài bằng đồng hình lá đề có những tia lửa bao quanh. Mặt trước ghi bài văn bằng chữ Hán với bút tích của vua Minh Mạng, mặt sau có dòng “Minh Mạng lục niên kiết nhật tạo”. Hiện vật được xem là một cổ vật Phật giáo quý của danh thắng Ngũ Hành Sơn và từng được thành phố đưa vào hồ sơ đề nghị xem xét công nhận bảo vật quốc gia.

Chùa còn nằm trong không gian từng nhiều lần được vua Minh Mạng đến thăm. Trong các chuyến ngự du Ngũ Hành Sơn vào 1825, 1827 và 1837, nhà vua đã cho mở mang cảnh quan, xây dựng đường bậc cấp và tu bổ các công trình tôn giáo trên núi. Những dấu tích này góp phần tạo nên lớp ký ức lịch sử riêng của Chùa Tam Thai trong quần thể danh thắng.

Nét cổ kính của ngôi cổ tự trên núi Thủy Sơn

Tổng thể chùa Tam Thai được bố trí theo hình chữ “Vương” (王) trên địa hình núi Thủy Sơn. Từ hệ thống bậc đá men theo sườn núi, du khách đi qua cổng Tam Quan để vào sân chùa. Cổng có kết cấu lầu, mái ngói tạo nên vẻ cổ kính phù hợp với không gian núi đá xung quanh.

Trong sân có tượng Phật Di Lặc bằng sa thạch, phía sau là chùa chính với mái ngói và các chi tiết trang trí truyền thống. Trên nóc công trình có hình lưỡng long chầu nguyệt, trong khi tiền sảnh được điểm xuyết các họa tiết rồng. Hai bên tiền đường là tượng Hộ Pháp và Tiêu Diện, hoàn thiện không gian thờ tự.

Một dấu tích đáng chú ý khác là khu Hành cung do vua Minh Mạng cho xây dựng trong những lần đến Ngũ Hành Sơn. Công trình hiện không còn nguyên vẹn, nhưng các dấu tích còn lại vẫn giúp hình dung về thời kỳ Chùa Tam Thai được triều Nguyễn quan tâm và tu sửa.